Tag Archives: онцлог

6 нас Асар их хүч агуулсан нас

    C_BOE_30

  •  Сэтгэлийн хөдөлгөөнөө барьж чад­даг­гүй, харин сэтгэлийн хөдөлгөөн нь түүнийг удирдагттай холбоотой.
  • Тэдний булчин бүр тасралтгүй хөдөл­гөөн үйл ажиллагааг шаардана.
  • Гэрийн эд хогшил тэдний хувьд тог­лоом, тоглох талбар болж хувирна.
  •  Үг ярианы гоо сайхныг тэр болгон анхаа­рхаа болино.
  •  Үгээ нэг их тод хэлэхээ больж хурдан хурдан давхцуулан эсвэл хэлэх үгүй нь мэдэгдэхгүй арайхийн нэг үг зөөж хэлнэ.
  • Өөрийн гутал хувцас хунарт ч тэр бүр анхаарахгүй. Заавал шинэ хувцас өмсөнө гэж зүтгэхээ болино. “Өвдөг тохой нь цоорхой, гутал нь урагд­сан шинжээр нь тэднийг 6 настнууд гэж амархан таньж болно” гэж сур­ган хүмүүжүүлэгчид үздэг байна.
  • Өөрсдөдөө анхаарал тавихыг гол болгож эхэлнэ. Тойрон буй хүмүү­сийн анхаарлыг өөртөө татахын тулд янз бүрээр оролдон хичээнэ.
  •  Биеэ магтах дуртай болно.
  • Тэд хийж чадахгүй, хүч хүрэхгүй зүйлийг ч хийнэ гэж онгирно. Тэгсэн атал угаах, цэвэрлэх, эмхлэх ажилд дургүй.
  • Анхаарал нь нэлээд хөгжинө. Нэг зүйл дээр 25 – 30 минут хүртэл тогтвортой байлгаж чадна.
  • Нэг зэрэг 5 – 6 шинэ зүйл заах үзүүлэх, харуулах нь зохимжгүй
  • Үгийн нөөц 14000 орчим болно. 1920 – 1930 аад оны үеийн хүүхдийг бодвол 500 – 600 үгээр нэмэгдсэн тооцоо гарчээ.
  • Улаан, шар, хөх, цэнхэр үндсэн өнгөөс гадна хар хүрэн, цагаан бор, бор шар… гэх мэт өнгүүдийг мэддэг болно.
  •  Авиа дууны 3 – 5 орчим өнгийг ялгах чадвартай ба сонорын хөгжилт том хүнийхэд хүрнэ.
  • Их бардам нэр төрөө боддог улс.
  • Бороо, гал, шуурга, салхинаас их айна. Харанхуй, амьтан шавжнаас айна. Хүүхэдтэйгээ түүний айдасны талаар ярилцах. Хүүхэд тань айж бай­гаа нь таньд “инээдтэй” юм шиг санагдавч хүүхдийн хувьд энэ бол үнэхээр бодит зүйл байдаг гэдгийг ойлгож, хүүхдийг айдасгүй болгохын тулд түүнд таны хайр халамж, тусламж хэрэгтэй.
  • Анхаарвал зохих зүйл нь хүүхдийн хэл яриа. Хэл ярианд нь анхаарал тавьж, зөв яриулж сургах хэрэгтэй
  • Түм буман “ Яагаад? “ гэсэн асуулт тавина.
  • Энэ насандаа л байгаль орчин, эргэн тойрны хүмүүс, ертөнцийн тухай мэдэхийг оролддог. Тэдний энэ ер бусын сонирхол нь сургалтад бэлэн байгааг нотолно.
  • 7, 8 настны адил уншиж, бичиж, тоолж сурна. Харин гарын жижиг булчин сайн хөгжөөгүй байна
  • Тоглоом их чухал. Хичээл сургалтыг тоглоом мэт хүлээн авдаг. Шинэ зүйлийг тоглоомоор дамжуулан өгвөл илүү үр дүнтэй. Энэ нь эцэг эх, багшаас сургалтын шинэ арга барилыг шаардаж байна гэсэн үг
  • Дотоод ертөнц ер бусын сонирхолтой. Эцэг эх өөрт нь тохирсон зүй­лийг өгч өөрийнх нь боломжид тохирсон мэдлэг чадвар төлөвшүүлэхэд анхаарах хэрэгтэй.

5 нас Тайван тааламжтай насны нэг

  • Нөхөрсөг хоорондоо эвтэй найртай болж ирнэ.
  • Өөрийн хийж чадах зүйлээ л сонгон авч хийнэ.
  • 3 насны үеийнх шигээ хамтач нөхөрсөг болж ирнэ.
  •  Хүмүүст магтуулахыг ямагт хүснэ.
  • Аливаад тун ажил хэрэгч байдлаар хандана
  • Гэр орондоо их хайртай. Үе тэнгийнхэн рүүгээ тэмүүлэх нь ихэснэ.
  • Гэртээ байхаас илүү цэцэрлэгт байвал түүнд ашигтай. Тэд амьдралын харилцааны баялаг туршлагыг хамт олны дунд байхдаа олж авдаг байна.
  • Туршлагатай багшийн нөлөөгөөр сайн чанарыг өөртөө шингээн авах, өөрийн болгох бүрэн боломжтой.
  • Анхаарал нь хөгжиж ирнэ.
  • Бодож санаснаа өөрийн үгээр чөлөөтэй илэрхийлэх гэж оролдоно.
  • Үг яриа, сэтгэхүйн хөгжлийн холбоо­той­гоор ой тогтоолт нь эрчимтэй хөгжинө.
  • Тогтоосон зүйл удаан хадгалагдана
  • 10–аад нэр тогтоолгоход 5 – 7 орчмыг нь тогтоосон байна.
  • Ярианы гол хэлбэр нь тоглоомын хэл бө­гөөд сэтгэлийн их хөдөлгөөнтэй, уран дүрс­лэл­тэй, үнэн сэтгэлээсээ ярилцана.
  • Дотоод ярианд мөн шилжинэ.
  •  Тун их сониуч
  • Бие бялдар мэдэгдэхүйц өснө. Хөдөл­гөө­ний эвсэл сайжирч, хол газар удаан явах чадвартай болно.
  • Аливаад шаргуу тэвчээртэй хандана. Гэвч зарим үйл нь эцэг эхийн эгдүүг хүргэх үе тохиолдоно.

4 нас: Бага насны хамгийн ярвигтай үе   – “Уяанаас алдуурсан нас”

  • Хамтарч тоглох дуртай боловч хоорондын харилцаа нь нилээд ээдрээтэй болж ирнэ.
  • Тоглож байхыг нь харахад сүр­дүү­лэг, хашхираан, хатуу шаард­лага, маргаан голлож байх нь ажиглагдана.
  • Харилцааны нэг гол хэлбэр бол өөрий­гөө магтах, бие биедээ гайхуулан ярих зан
  • Шулуун шударга, эрс хурц зантай байдаг тул нилээд бүдүүлэгдүү харил­цаа­тай, бусад хүмүүсийн санаа бодол, хүсэл сонирхол түүнд хамаагүй мэт авирлана.
  • Өөрсдийн санасан зоргоор аашилна.
  • Маргахдаа амархан, сэтгэлийн гүн хөдөлгөөнтэй эсвэл ичимхий, үг дуугүй байдал гаргана.
  • Тэнэг мангар, ховдог, гахай гэх мэт бүдүүлэг үгийг амархан тусгаж ямагт хэрэглэх дуртай.
  • Эрхийн тухай өвөрмөц өөрийн гэсэн бодолтой, харсан юм болгон минийх байх ёстой гэж бодно.
  • Бусдын тоглоомоор тоглож байгаад аваад явчихна. Энэ нь хязгаар­лагдмал сэтгэлгээтэй холбоотой.
  • Сэтгэц, хөдөлгөөний энерги нь гайхалтай их. Өдөржин гүйж харайж, тоглож наадна.
  • Ярих хүсэл нь их, хэл ярианы зөв хөгжилтөд анхаарах хэрэгтэй.
  • Эд юмсын тухай тодорхой төсөөлөл бүрэлдэж эхэлнэ.
  • Дүрслэн тоглох дуртай.
  • Төрөл бүрийн буу зэмсэг, машин техникийн нэрийг амархан тогтооно.
  • Хурц тод өнгөтэй, гоё сайхан хэлбэртэй, хөдөлгөөнтэй зүйлийг сайн тусгаж авна. Дүүгээ зурвал гутлын хонх, өвөөгөө зурвал таяг гаансыг нь тод дүрсэлдэг ажээ.
  • Тэдний мэддэг бүх үгийг жагсаан үзэхэд

-              50% нь нэр үг

-              28% нь үйл үг

-              12% нь тэмдэг үгс байна.

  • Төрөлх хэлний үндсэн дүрмүүдийг ямар ч тусгай сургалтгүйгээр өөрөө бие даан эзэмшинэ.
  • Тэдний их энерги, түргэн өөрчлөгдөх бодол санаа нь хүсэл эрмэлзэл зорилгыг маш хурдан хугацаанд сольж орхидог байна.

3 нас: Хүний амьдралын хамгийн баяр баясгалантай, тайван насны нэг.

  • Сэтгэл санааны хямрал тэр болгон тэвдүүлэхгүй бөгөөд 2 настай үеийн түгшүүр айдас бараг арилсан байна.
  • Өөрсдийн санаснаар хийх гэж зүтгэхээ болино.
  • Магтаалын үг дуулахын тулд бүхнийг хийнэ.
  • Үгэнд тун амархан орно.
  • Тэдний нэг онцлог бол гэр бүлийн доторх харилцаа, түүнд соргог ханддаг явдал
  • Хүлээн авах чадвар хөгжинө.
  • Анхаарал сайжирч ямар нэг зүйлийн тухай удаан тогтож ярьдаг болно.
  • Хэл ярианы хөгжилтэй холбоотойгоор түүний дүрслэн бодох, сэтгэхүйн ажиллагаа хөгжинө.
  •  Шинэ үг бүрийг сэтгэл хөдлөн хүлээн авна.
  •  Заримдаа өөрөө өөртэйгөө ярьж түүнийгээ үйл хөдөлгөөнөөр илэрхийлнэ.
  •  Тоглоомоос сэтгэлийн асар их баяр баясгалан олж авна.
  • Хамтран тоглож эхэлнэ.
  • Тоглоомоо хуваалцах, өөрийн ээлжээ хүлээх, сольж тоглох зэрэг дадал эзэмшинэ.
  •  Зураг зурах тун дуртай.
  •  Юмны өнгө мэдрэх, ялгах чадвар аажмаар сайжирна.
  • Хүүхэд эхлээд улаан, хөх, цагаан, шар өнгийг мэдэрнэ.
  • Анхаарал нь тогтвортой, богино хугацаанд төвлөрөх чадвартай. 10 минутанд анхаарал нь 7 – 9 удаа хувьсан өөрчлөгдөнө.Нэг зүйл дээр 2 минут хэртэй анхаарлаа төвлөрүүлдэг боловч дороо сарнина.
  • Эцэг эхдээ хязгааргүй хайртай, өөртөө ч сэтгэл хангалуун байна.
  • 1200 – 1500 үгийн дотор ярина.

2 нас

  • Хэвийн өсөж байгаа бол биеийн жин нь 12 – 12.5 кг, өндөр нь 84-85 см байна.
    • Гол хэрэгцээ нь хөдөлгөөн
    •  Харандаа барьж юмны дүрс төсөөг гаргах гэж оролдоно.
    • Үндсэн өнгө ба нарийн авиа, дууны өндөр намыг ялгаж эхэлдэг.
    • Авиа дууны аянд тохируулан хялбар хөдөлгөөн хийнэ.
    • Үгийн нөөц нь 250 – 300 орчимд хүрнэ.
    • 1.5 нас хүртлээ хүүхэд 30 -100 үг мэддэг боловч түүнийгээ цөөн хэрэглэнэ.

    C_TSCM42_66

 

15-24 сартай хүүхэд

Энэ насны хүүхэд ээж, аавынхаа эрхшээлд байснаа өөрийн гэсэн бодол санаатай, бие даасан хүн болж эхэлнэ. Аливаа зүйлийг өөрийн биеэр таньж судлах чадвартай болно. Тэрээр олон үг хэллэг, заавар мэддэг болсны ачаар өөрийн хүсэл сонирхлыг илэрхийлнэ. Юмыг идэвхтэй, түргэн сурдаг энэ үед нь хүүхдийн хөгжилд сайн нөлөө үзүүлэх хэрэгтэй.

  • Илүү их бие даасан байдалтай болж, өөрийн хүсэл хэрэгцээгээ илэрхийлнэ.
  • Таны хэлснийг албаар үгүйсгэж голчлон “үгүй” гэж хэлнэ.
  • Олон үг ойлгож, зааврыг дагана. Энгийн үг хэллэг хэлж эхэлнэ.
  • Таныг болон өөрийнхөө эргэн тойронд байгаа хүмүүсийг ажиглана, сонсоно, дуурайна.
  • Гар, эрхий хуруу, хөхөлтөө хөхнө. Зөөлөн тоглоомоор тоглоно.
  • Танаас салах дургүй.
  • Явах, гүйх тонгойх, юманд авирах, шидэх, тийчлэх үсрэх зэргийг сурна.
  • Хүрээлэн байгаа орчноо чөлөөтэй судална.
  • Аливаа юмны тухай бодож, энгийн саад бэрхшээлийг даван туулна.
  • Өөрөө тоглоомоо салгаж аван, буцааж тавина. Тоглоомоор янз бүрээр бие даан тоглож наадна.
  • Шоог овоолон, түүгээр байшин барилга барина.
  • Өндөрт байгаа зүйлд хүрэхдээ сандал дээр авирах зэргээр бага зэргийн саадыг давж сурна.
  • Зурагтай ном үзэж, зургийг танина. Номын хуудсыг эргүүлнэ.
  • Бие даасан байдлаа батална.
  • Өөрийн хүсэл хэрэгцээ, бодол саналаа илэрхийлнэ.
  • Таны үйл хөдлөлийг дуурайна. Хариуцлага хүлээх болсондоо баяртай байна.
  • Жижиг аяганаас цай ууж, жижиг халбага, сэрээг өөрөө гартаа барьж, хэрэглэж сурна.
  • Хувцсаа тайлдаг болно.
  • Урагшаа, хойшоо алхана.
  • Тонгойж юм түүж авна, гүйнэ, юманд авирна. Харин гүйж байгаад хурдан зогсох, өнцөг гаргаж эргэх нь хэцүү байж магадгүй.
  • Гараараа юмыг овоолж, салгаж байрлуулж, сараачиж чадна.
  • 4 дугуйт унаж, бөмбөг шидэж, өнхрүүлж чадна.

 

9-14 сартай хүүхэд

Энэ насны хүүхэд хүрээлэн буй орчноо бие даан үзэж, харж, судалж чаддаг болно. Орчныхоо болон өөрийнхөө хийж чаддаг болсон зүйлийнхээ тухай их сонирхоно. Зарим үг хэллэгийг ойлгож, илүү их мэддэг, ойлгодог болохыг эрмэлзэнэ. Гэр бүлийнх­ний хувьд хүүхдэдээ их сэтгэл тавьж, дэмжиж байвал зохих үе юм.

  • Их сониуч нас
  • Өөртөө байгаа зүйлийг сэгсрэх, цохих, түлхэх, унагах, шидэх зэргээр идэвхтэй судална.
  • Жижиг зүйлийг амандаа хийж сонирхоно.
  • Хүмүүсийн үйлдэж байгаа үйлдэл, хөдөлж байгаа эд юмсыг харна. Тантай, төрөл төрөгсөд, найз нөхөдтэйгөө нийгмийн харилцаанд орж эхэлнэ.
  • Ямар нэг тоглоомоо хөдөлгөж чадахгүй байвал уурлан бухимдана.
  • Олон үг ойлгодог болно.
  • Энгийн хүсэлт, шаардлага, зааварт хариу өгнө.
  • Өөрийнхөө хэрэгцээ, хүслийг дохио зангаагаар илэрхийлнэ.
  • Таныг өөртэй нь хамт тоглож, харилцаж байвал баяртай байна.
  • Өөрийн дур хүсэл, уур цухлаа танд болон гэр бүлийн бусад гишүүд, найз нөхдөдөө илэрхийлнэ.
  • Өөртөө сонирхолтой зүйлийг дахин давтан хийнэ.
  • Тоглоом нуусан газрыг санана.
  • Өөрөөс нь авсан тоглоом, эд зүйлийг хайна.
  • Дугуй дүрсийг дугуй нүхэнд нь тааруулж хийнэ.
  • Хүмүүсийн хийж байгаа энгийн үйлдлийг дуурайна.
  • Мөлхөх, юм түшин тойрч явах, хүний туслалцаатайгаар юм уу, ганцаараа алхах зэргээр чөлөөтэй хөдөлнө.
  • Бөмбөг шиднэ.
  • Жижиг зүйлийг барьж авах, дөрвөлжин дүрсээр цамхаг барих зэрэгт долоовор хуруугаа оролцуулна.
  • Өөрөө унтана, шөнө хооллох буюу бусад шаардлагаар сэрэхгүй.
  • Өөрийнхөө хэрэгцээ, хүслээ илэрхийлэхдээ янз бүрийн дуу авиа гарган, дохиж зангана.
  • Ямар нэг үг хэлэх гэж шулганан, цөөхөн үг хэлэх гэж оролдоно.
  • Шүлэг, жингэнэх дуу, хүүхдэд зориулсан телевизийн нэвтрүүлэг, зар сурталчилгаа зэргийг цөөхөн хором сонсоно.
  • Хүний яриаг анхааралтай сонсож ажиглана.
  • Өөрийнхөө хийж байгаа үйлдлийн үр дагаврыг нээж, илрүүлж мэдэхийн тулд юмыг үзэж, харж, сорьж, туршина.
  • Танихгүй хүнээс бишүүрхэж байгаагаа уйлахаар илэрхийлнэ.
  • Таны анхаарлыг өөртөө татахыг хичээнэ.
  • Өөрт нь ямар нэг зүйл хэрэгтэй болбол танд үүнийгээ илэрхийлнэ.
  • Дур хүсэл, уур уцаараа илэрхийлнэ.
  • Хүмүүсийн хийж байгаа үйлдлийг ажиглан дуурайна.
  • “Үгүй” гэсэн үгийн утгыг мэднэ.
  • Өөрийнхөө ололт амжилтанд бахархана.
  • Өөрөө босож зогсон, юм түшиж тойрч явна. Буцаад өөрөө сууна.
  • Хүний тусламжтайгаар алхана.
  • Шат уруу болон намхан зүйл рүү авирна.
  • Ганцаараа зогсоно.
  • Бөмбөг шиднэ.
  • Хуруугаараа заана.
  • Нарийхан зүйлийг долоовор, эрхий хуруугаараа чимхэж авна.
  • 2-3 ширхэг шоогоор цамхаг барина.
  • Халбагаар юмыг хутгана.

5.6-8 сар

Энэ насны хүүхэд чөлөөтэй хөдөлж, орчин тойрныхоо зүйлийг өөрөө үзэж, харж, судалж эхэлснээр тоглоомоо бүр ч их сонирхоно. Ялангуяа хүүхэд нүдэх, шажигнуулах, сэгсрэх, унагах зэрэг янз бүрийн шажигнадаг тоглоомыг илүү сонирхон судална. Хүүхдийн хувьд идэвхтэй хөгжлийн үе юм.

  • Юмыг шидэх, нүдэх, унагахад яаж дуугарч байгааг мэддэг болно.
  • Юу харж, сонсож байгаагаа мэдрэн, шинэ зүйл мэдэж авахаар хайна.
  • Урд сонсож байсан танил дуугаа танина. Өөрийнхөө гаргаж байгаа дуу авиаг сонсон хөөрөн баясна.
  • Үргэлж давтагдаж байдаг үгийн утгыг ойлгоно. Олон давтан хэрэглэгдэж байгаа “ээж, аав, баяртай” гэх мэт үгийн утгыг ойлгоно.
  • Ойр дотныхоо хүмүүсийг харан инээн баясаж, харилцсандаа баяртай байна.
  • Таны үйлдлийг дуурайхыг оролдож байгаадаа баяртай байх болно.
  • Таних, танихгүй хүмүүсийг ялгана. Эргэн тойронд нь танихгүй хүн байвал бишүүрхэж, өөрт нь хүрвэл тавгүйтнэ.
  • Илүү их хөдөлгөөнтэй болж, мөлхөнө. Өөрөө ганцаараа сууна.
  • Өнхөрч хөрвөн биеэ чөлөөтэй хөдөлгөнө. Юм түшиж босно.
  • Зан төлөв нь түргэн өөрчлөгдөнө.
  • Шүлсээрээ тоглон янз бүрийн дуу чимээ гарган, түүндээ баярлана.
  • Хүний хэлж байгаа зарим үг, хэллэгийг ойлгоно. Ба, да, ма, на гэх мэт үеийг хэлнэ.
  • Унагаж, шидэж, нүдэж байгаа зүйлээ ажиглана. Унагасан, нуусан зүйлийг үзэж, харж судална.
  • Янз бүрийн дуу авиаг сонсон, сонирхолтой зүйлийг харан шургуу судална.
  • Хийж байгаа үйлдлийнхээ талаар мэднэ.
  • Сонирхолтой зүйлээ шургуу судална. Орчин тойрныхоо зүйлийг үзэж, харж, судалж байгаадаа баясна.
  • Жижиг зүйл, тэдгээрийн учрыг судална.
  • Ямарваа зүйлийг үзэхдээ амандаа хийнэ.
  • Гэр бүлийнхэнтэйгээ болон найз нөхөдтэйгээ тоглон, нийгмийн харилцаанд орж байгаадаа баяртай байх болно.
  • Тоглоомондоо таатай хандана. Тоглоомоо нэг гараасаа нөгөө гартаа шилжүүлж, тогшиж, даллан савчиж, шидэлнэ..
  • Алчуур малгайгаа авна.

3.5-5.5 сар

Энэ насны хүүхэд чөлөөтэй хөдлөн орчин тойрноо идэвхтэй үзэж, харж судална.Хүүхдийн хувьд энэ сарууд бол сэтгэл татам үе юм.

  • Орчныхоо зүйлсийг сонирхоно.
  • Тоглоомоо гараараа барин барьсан зүйлээ амандаа хийнэ. Орчин тойрныхоо дуу авиаг сонирхон, тааламжтай байдлаар хариу үйлдэл үзүүлнэ.
  • Нүдэнд нь харагдаж байгаа зүйл хөдөлж, өөрчлөгдөхийг гайхан харна.
  • Юмыг маш сайн атгаж, барьж чадна.
  • Гартаа барьсан зүйлээ сонирхон үзнэ.
  • Мэддэг, мэддэггүй дуу авиа гаргана. Сэтгэл хангалуун байгаагаа илэрхийлж удаан уянгалуулан гунгана.
  • Дуу авиаг анхааралтай сонсож, хариу үйлдэл үзүүлнэ.
  • Танихгүй хүмүүсийн дуунаас аав, ээжийнхээ дууг ялгана.
  • Өөрийн бодол саналаа илэрхийлж, хүмүүстэй харилцахдаа удаан уянгалуулан гунганана.
  • Таньдаг хүмүүс рүүгээ харан инээмсэглээд дуу авиа гаргах буюу гар хөлөө сунгана. Дахин дахин инээмсэглэж, сэтгэл хангалуун байдалтайгаа илэрхийлнэ.
  • Тэвэрвэл баярлана.
  • Тал тал тийшээ эргэж хөрвөнө.
  • Толгойгоо өргөнө.
  • Тийчлэх, хөлөө жийх, гараа алдлах дуртай.
  • Хүний өвөр дээр сууна.
  • Өөртөө сонирхолтой зүйлийг гар хуруугаараа барьж атгана.
  • Өлгөөтэй зүйлийг гар хөлөөрөө хөдөлгөн барьж авахыг оролдоно.